Op het ritme van de watercyclus
Door klimaatverandering komt water niet meer zomaar 'uit de lucht gevallen'. Hevige stortbuien wisselen lange perioden van droogte af. Veel water stroomt te snel, haast onzichtbaar, via rivieren naar zee. In het Rode Goor/ De Liereman geven we het water opnieuw de leiding.
Oude grachten worden gedempt terwijl de bestaande waterloop met zachte, natuurlijke ingrepen structuur krijgt. Zo blijft het grondwater op peil tijdens droge zomers en blijft het veen bewaard. Gerichte afgravingen brengen water permanent aan de oppervlakte: watervogels zoals het porseleinhoen vinden er opnieuw een thuis. Het oorspronkelijke landschap wordt in zijn glorie hersteld: Corsicaanse dennen maken plaats voor heide en open graslanden.
Door landbouwers actief te betrekken, ontstaat een gedragen ontwerp dat samenwerkt met de natuur en buurtbewoners. Zo beweegt het gebied weer mee op het ritme van de watercyclus.
"Droog veen stoot wereldwijd twee keer zoveel uit als de hele luchtvaartsector. Dus als we pleiten voor minder vliegen, moeten we even luid pleiten voor het herstel van ons veen, onze natuurlijke water-en koolstofspons."
De Nete slingert, de natuur herleeft
Na decennia van rechte lijnen vindt de Kleine Nete in Herentals haar kronkels terug. Dwars door het Olens Broek, een moerasgebied van 185 hectare met elzenbroekbossen, hooilanden en rivierduinen, slingert het water weer zoals vroeger. Vier afgesneden meanders worden opnieuw verbonden: samen goed voor 1 700 meter nieuwe rivier.
Zo ontstaat er meer leefruimte voor fauna en flora, meer waterberging en minder verdroging in het gebied. De hermeandering maakt deel uit van de Blue Deal en sluit aan bij inzichten uit onze bekroonde studie Droge Delta. Die toont hoe bodem, reliëf en landgebruik lokaal sturen hoe water zich gedraagt. In Olens Broek vertaalt dat zich in een sponslandschap dat droogte tempert, biodiversiteit versterkt en plaats geeft aan zachte mobiliteit.
"Wat ik zo mooi vind? Samenwerking maakt hier positieve golven. Samen zorgen we ervoor dat water geen probleem is maar een kans voor mens, natuur en maatschappij."
Elke druppel telt
Vijvers vallen droog, bomen laten hun bladeren vallen en brak water verdringt het zoete grondwater. Ook in Antwerpen laat de droogte zich voelen.
Om kostbaar drinkwater te beschermen, bouwt de stad een circulair waternet dat op termijn dagelijks tot 3 500 m³ gezuiverd oppervlaktewater herverdeelt, goed voor 25 000 zwembaden per jaar. Water uit het Groot Schijn en uit permanente bemalingen stroomt nu nog naar de haven, waar het verzilt, maar krijgt binnenkort een tweede leven in vijvers, parken, fonteinen en openbare gebouwen.
Dat leidt tot een groener, gezonder Antwerpen, minder druk op onze drinkwatervoorraad en een aangevuld grondwaterpeil. We ontwerpen mee de twee circulaire waterleidingen Zuid en Schijn. Die brengen het water via duurzame leidingen tot bij de afnemers. Om de hinder te beperken, stemmen we de aanleg af op geplande wegenis- werken en maken we slimme koppelingen met bestaande nutsleidingen.
Brownfield, blauwgroen hertekend
Aan de Lageweg in Hoboken krijgt een vervuilde brownfield van 30 hectare – met industriële relicten zoals Hayes Lemmerz en Crown Packaging – een tweede leven als klimaatrobuust stadsdeel. De Hollebeek wordt opnieuw bovengronds gebracht en vormt de ruggengraat van een blauwgroene dooradering. Via hydrologische modellering, integraal waterbeheer, bodemonderzoek en saneringsstrategieën beperken we het overstromingsrisico en voorkomen de verspreiding van verontreinigingen.
Ook landschapsontwerp en ecologie spelen hun rol. Tien hectare wordt ingericht als overstroombaar park waar water gebufferd wordt en biodiversiteit en ontmoeting floreren. De overige ruimte krijgt een mix van wonen, bedrijvigheid en publieke voorzieningen. Zo groeit een vervuilde plek uit tot een leefbare en weerbare wijk.
Vlaamse primeur: micropolluenten eruit, zuiver water erin
Europa legt de lat hoger, Vlaanderen zet de toon. De vernieuwde Europese Richtlijn Stedelijk Afvalwater verplicht alle lidstaten om tegen 2045 micropolluenten uit het afvalwater te verwijderen. Het gaat om hardnekkige stoffen zoals medicijnresten, pesticiden en hormonen. Dat vraagt om een extra zuiverings-stap: quaternaire zuivering. Aquafin gaat in Aartselaar deze uitdaging aan. De nazuivering gebeurt via een innovatieve installatie die ozonisatie en actief kool combineert.
Met dit pilootproject onderzoeken we hoe we de kwaliteit van onze waterlopen kunnen verbeteren en welke technieken nodig zijn om huidige en toekomstige normen te halen. Wij nemen het volledige studie- traject in handen: van haalbaarheid en vergunningsproces tot een uitgewerkt ontwerp met alle engineeringdisciplines. Vlaanderen is met deze eerste full-scale quaternaire zuivering een van de Europese koplopers. Waterlopen zoals de Grote Struisbeek krijgen hun gezondheid terug en wij als mens winnen mee, dankzij de zekerheid van zuiver water.
